Tako rzecze Zarathustra | Perucki | Shemet | Orkiestra Symfoniczna
Wykonawcy:
- Roman Perucki – organy
- Yaroslav Shemet – dyrygent
- Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Śląskiej
Program:
- Richard Strauss – Tako rzecze Zarathustra
- Adam Wesołowski – Symfonia koncertująca na organy i orkiestrę symfoniczną (prawykonanie)
Monumentalny poemat symfoniczny Tako rzecze Zaratustra Richarda Straussa to znacznie więcej niż słynny muzyczny obraz wschodu słońca rozsławiony przez film Stanleya Kubricka. Inspirowany filozofią Fryderyka Nietzschego kompozytor stworzył dzieło będące muzyczną opowieścią o wolności, ludzkiej naturze i nieustannym poszukiwaniu sensu.
Obok jednego z najważniejszych poematów symfonicznych przełomu XIX i XX wieku zabrzmi prawykonanie Symfonii koncertującej na organy i orkiestrę symfoniczną Adama Wesołowskiego. Solistą wieczoru będzie Roman Perucki – jeden z najwybitniejszych polskich organistów, który występował między innymi w paryskiej Notre Dame, Mariinsky Theatre w Petersburgu i Filharmonii Moskiewskiej.
Strauss skomponował Tako rzecze Zarathustra w 1896 roku pod wpływem lektury słynnego traktatu Nietzschego. Nie stworzył jednak ilustracji filozoficznego tekstu, lecz własną muzyczną interpretację jego idei. Tytułowy bohater – Zaratustra – schodzi z górskiej samotni, by głosić ludziom nowe wartości: afirmację życia, wolność jednostki i odrzucenie narzuconych dogmatów. Strauss szczególnie mocno podkreślał konflikt między naturą a kulturą, instynktem a intelektem, wolnością a porządkiem społecznym.
Słynny „wschód słońca” pełni w utworze jedynie rolę krótkiego prologu. Dalej następuje ciąg skontrastowanych muzycznych obrazów: pojawiają się ironiczne cytaty religijnych chorałów, monumentalne kulminacje orkiestry, rozbudowane fragmenty polifoniczne oraz niezwykle lekkie i taneczne epizody. Strauss prowadzi słuchacza przez świat nieustannych napięć – pomiędzy mrokiem i światłem, patosem i ironią, filozoficzną refleksją i czystą muzyczną energią.
Szczególne znaczenie ma finał poematu, w którym Strauss pozostawia dzieło bez jednoznacznego rozwiązania. Dwie tonacje – symbolizujące naturę i świat człowieka – wybrzmiewają jednocześnie, tworząc jedno z najbardziej zagadkowych zakończeń w historii muzyki symfonicznej. To właśnie ta niejednoznaczność sprawia, że Tako rzecze Zarathustra pozostaje dziełem fascynującym i nieustannie otwartym na nowe interpretacje.
Drugą część programu wypełni prawykonanie Symfonii koncertującej Adama Wesołowskiego na organy i orkiestrę symfoniczną, który przyzwyczaił już publiczność do prowadzenia pięknych harmonijnych melodii i monumentalnych popisowych kulminacji. Jego muzyka pełna symboli tym razem stworzy gigantyczne kulminacje, gdyż spotkają się ze sobą w zasadzie dwie orkiestry – pierwsza organowa, a druga symfoniczna by razem stworzyć symfonię koncertującą na „dwie orkiestry” pokazując wszechstronne możliwości każdej z nich.
