Mahler – VII Symfonia | Shemet | Orkiestra Symfoniczna

Bilety na koncert będą dostępne w sprzedaży od 1 lipca.

Wykonawcy:

• Yaroslav Shemet – dyrygent
• Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Śląskiej

Program:

• Gustav Mahler – VII Symfonia e-moll

VII Symfonia e-moll Gustava Mahlera należy do najbardziej zagadkowych i niejednoznacznych dzieł w historii symfoniki. Nazywana bywała „Pieśnią nocy”, choć sam Mahler unikał jednoznacznych programów i interpretacji. W tej monumentalnej, pięcioczęściowej kompozycji noc staje się przestrzenią nieustannej przemiany – miejscem, w którym groteska spotyka się z liryzmem, ironia z patosem, a mrok z oślepiającym światłem finału.

Mahler rozpoczął pracę nad VII Symfonią od dwóch części zatytułowanych Nachtmusik. Dopiero później odnalazł pomysł na monumentalne ogniwo otwierające dzieło. Kompozytor wspominał, że rytm pierwszego marsza pojawił się w jego wyobraźni podczas wiosłowania po jeziorze w Maiernigg. Charakterystyczne, miarowe pulsowanie staje się osią całej pierwszej części, choć sama muzyka pozostaje niezwykle niestabilna i pełna gwałtownych zmian nastroju.

Pierwszą część otwiera mroczne arioso sakshornu tenorowego – instrumentu bardzo rzadko wykorzystywanego w symfonice. Mahler buduje tu świat pełen kontrastów: marszowe rytmy rozpadają się na fragmenty, pojawiają się dzwonki pasterskie, cytaty muzyczne, groteskowe walce i monumentalne chóralne brzmienia blachy. Rozbudowane przetworzenie podzielone zostało aż na dziewięć sekcji, w których kompozytor nieustannie deformuje i przekształca materiał muzyczny.

Dwie części Nachtmusik tworzą odrębny, niezwykle sugestywny świat brzmieniowy. Pierwsza z nich pełna jest dialogów rogów, stylizacji ptasich głosów i tajemniczych marszów, które bardziej niepokoją niż uspokajają. Jeszcze mroczniejszy charakter ma Scherzo oznaczone przez Mahlera słowem Schattenhaft – „cieniście”. Kompozytor tworzy tu muzykę balansującą między groteską a demonicznym tańcem, pełną koślawych walców i upiornych brzmień orkiestry.

Druga Nachtmusik przynosi wyraźne rozjaśnienie brzmienia i bardziej liryczny charakter. Mahler wprowadza tu delikatniejsze faktury, subtelne melodie i brzmienia przywołujące nocne serenady. Finał symfonii eksploduje natomiast monumentalnym blaskiem C-dur – hałaśliwym, triumfalnym i zarazem niejednoznacznym. Do dziś trwa dyskusja, czy jest to autentyczna apoteoza światła, czy może ironiczna gra z konwencją triumfalnego zakończenia. Właśnie ta niejednoznaczność sprawia, że VII Symfonia pozostaje jednym z najbardziej fascynujących dzieł Mahlera.